Projekcija filma u NPRS, ulaz slobodan

14.3.2017.

Narodno pozorište Republike Srpske vas sa zadovoljstvom poziva na projekciju filma Elije Kazana “Panika na ulicama” - scena “Petar Kočić”, utorak, 14. mart 2017. godine u 20 časova (ulaz sa bočne strane).


 
ULAZ JE SLOBODAN!
 
Razgovor o filmu nakon projekcije.
Razgovor vodi Slaviša Radan, dramaturg.
 
 
Elija Kazan, zasigurno jedan od najboljih američkih filmskih režisera svih vremena, bio je grčkog porijekla. Pravim imenom, Elijas Kazanjoglu, rodio se u Konstantinopolju, 1909.godine. Roditelji su mu emigrirali u SAD-e već 1913. Vrlo brzo se u Njujorku zainteresovao za scenu i pozorište. Najveći trag na umjetničku ličnost Elije Kazana, ostavio je njegov učitelj - glumac, reditelj i jedan od osnivača Grup teatra, Li Strazberg.

(“Group Theatre” je osnovan 1931.godine, a Strazberg je 1950, postao direktor čuvene glumačke škole “Actors Studio”, u kojoj je podučavao metodu glume Konstantina Stanislavskog.) Kazan je prvo radio kao glumac, a zatim i kao pozorišni reditelj.

Po ugledu na Strazberga, počeo je da razvija sopstvenu metodu koju je nazvao “method acting”. Predstave koje je režirao donijele su mu mnogobrojna priznanja, među kojima i Pulicerovu nagradu. Režirao je, između ostalih, i tekstove Artura Milera (Svi moji sinovi, Smrt trgovačkog putnika) i Tenesi Vilijamsa (Tramvaj zvani čežnja, Mačka na usijanom limenom krovu).

Ovim predstavama, tačnije svojim perfektnim režijama, proslavio je i sebe i obojicu pisaca. Da i ne govorimo o nizu proslavljenih glumačkih imena koji su proizašli upravo iz njegovog metoda glume. U Holivudu je istovremeno režirao i niz sjajnih filmova. U Filmoteci smo već imali priliku da pogledamo, sa brodvejskih dasaka prenesen na filmsko platno, pravi biser sedme umjetnosti “Tramvaj zvani čežnja” iz 1951.godine.
 
“Paniku na ulicama”, režirao je godinu dana ranije, 1950. Priča je smještena u Nju Orleans, grad u kojem je Kazan, kako je on sam tvrdio, „lutao i dan i noć“, pa ga je na taj način dobro i upoznao. Htio je iskoristiti njegovu specifičnost – brodove, parne strojeve, skladišta, njegovu džez muziku - sve ono što Nju Orleans čini posebnim.

Zato je u filmu i prisutna atmosfera sa ulice. Tu je i mnogo lokalnih ljudi (naturščika), što filmu daje poseban šarm – zaista se osjeti kako izgleda rutinska svakodnevnica grada.
 
Dijalog je odlično napisan, inteligentan, crnohumoran (svako malo, iskoči scena sa ironijskim prizvukom) i nimalo izvještačen - zvuči baš kako treba da bi mu se vjerovalo.

Scenario intrigira, a događaji i radnja su precizno nižu i razvijaju poput kakve partije šaha. Likovi su obični, ali veoma upečetljivi. Nema epskih superheroja. Prikazani su sa svim onim slabostima koje ljude čine ljudima – onim sitnim, pomalo smiješnim osobinama. Ričard Vidmark i Barbara Bel Geds, kao muž i žena, imaju perfektan odnos.

Dugačka scena u kojoj se Vidmark iscrpljen nakratko vraća kući pa, boreći se sa snom, otpočinje razgovor sa ženom, briljantna je. Džek Palans (u svojoj prvoj filmskoj ulozi) i Ziro Mostel (takođe na početku karijere), tako su uvjerljivi da ih je pravo uživanje gledati nanovo (usredotočiti se samo na njihovu igru), nakon što već jednom pogledate film.

Na kraju teksta treba pomenuti da je Kazanova kasnija karijera obilježena njegovim svjedočenjem pred Odborom za protivameričke aktivnosti, u kojem je odao imena nekih bivših članova Komunističke partije, kojoj je u mladosti (30-ih godina) i sam pripadao nepune dvije godine.